داریوش بینیاز
کانال ۱۲ اسرائیل یادداشت تفاهم میان ایالات متحده آمریکا و ایران را منتشر کرد.
در بند ۲ و ۳ و ۴ ایران متعهد میشود که از توسعه و یا دستیابی به سلاح هستهای دست بردارد. این یعنی چه؟ یعنی ایران باید غنی سازی نکند و به طرق دیگر هم در صدد تهیه آن بر نیاید (از طریق خرید در بازار آزاد و غیره) [بند ۲]
این بدین معناست که ایران موظف میشود که در عمل به آمریکا (یا سازمان انرژی اتمی جهانی) این امکان را بدهد که تمامی مراکز «توسعه» که همان غنیسازی باشد جمع کند. در بند ۲ ایران موظف میشود که اورانیوم با غلظت بالا یعنی ۶۰ درصدی را «رقیقسازی» کند (resolving). از چند هفته پیش آمریکا و قزاقستان مقدمات آن را فراهم دیدهاند. زیرا این کشور تکنولوژی رقیقسازی را دارد و از سوی دیگر خانه دوم سازمان انرژی اتمی جهانی نیز است. قزاقستان ۴۰ درصد اورانیوم جهان را تأمین میکند و از زیرساختهای بسیار پیشرفتهای برخوردار است.
هدف این یادداشت تفاهم، رسیدن به این سه بند است. همه بندهای دیگر به جز بندهای ۶ و ۷ که در خلال مذاکرات یعنی ۶۰ روز اجرایی میشود مابقی بندهای این یادداشت همه منوط و مشروط به بندهای ۲ و ۳ و ۴ است. برای نمونه در بند ۸ آمده است که «ایالات متحده متعهد میشود که داراییهای مسدود شده ایران را با اجرای یادداشت تفاهم در دسترس قرار دهد.» همین نیز برای بند ۹ که سخن از «خارج کردن نیروهای آمریکا و لغو همه تحریمها» شده است و یا بند ۱۰ که سخن از «یک صندوق ۳۰۰ میلیاردی» است همه مشروط به اجرا و تحقق بندهای ۲ تا ۴ هستند.
به نظر نگارنده این تفاهمنامه یکی از هوشمندترین گامهای ترامپ بوده است. در واقع برچیدن همه بند و بساط هستهای در ایران و خارج کردن ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی.
بند یک این تفاهمنامه بسیار بحث برانگیز شده است. زیرا آمده است: ایران، ایالات متحده و متحدانشان، از جمله در لبنان، به خصومتها پایان خواهند داد.»
اگر از دعواهای نمایشی ترامپ و نتانیاهو بگذریم، بهترین تاکتیک برای نتانیاهو (که ظاهرا کنار گذاشته شد) در حال حاضر این است که بند نخست را طبق منافع اسرائیل تفسیر کند و بگوید که: اگر در این ۶۰ روز مسئله هستهای تماماً حل شود، پس از آن خاک لبنان را ترک خواهد کرد. بدین ترتیب هم اسرائیل و آمریکا در کنار هم قرار میگیرند و میتوانند سپاهپاسداران را میان گیره خود بگیرند.
سپاه پاسداران میداند که اگر «هستهای» را بدهد، به قول رهبر شهیدشان فردا موضوع موشکهای بالستیک سپس نیابتیها و غیره در صف قرار خواهند گرفت. آیا سپاه حاضر است طی این ۶۰ روز «غیرهستهای» بشود؟ و بندهای ۲ تا ۴ را متحقق نماید؟ احتمالش بسیار کم است. اگر وسط معرکه یکهو بازی را به هم بزند و از دادن اورانیوم ۶۰ درصدی خودداری کند و حاضر به برچیدن مابقی تأسیسات هستهای نشود، آنگاه آن جنگی که باید پیشتر انجام میشد، این بار با شدت بیشتری از نو شروع خواهد شد. سپاه پاسداران در برابر یک دو راهی بد و بدتر قرار گرفته اگر بپذیرد روند فروپاشی خود را امضا کرده است و اگر نپذیرد روند متلاشیشدن خود را امضا نکرده پذیرفته است.